Startpagina | Zoeken | Soort identificeren | Taxonomische boom doorbladeren | Quiz | Over deze website | Geef uw mening
 
Godsdienst en bijgeloof

Met name de om hun hallucinogene of geneeskrachtige eigenschappen bekend staande soorten hebben een rol gespeeld in religieuze rituelen (sjamanisme) en zijn in verband gebracht met het ontstaan van bijgeloof, oude plaatselijke geloven en de wereldgodsdiensten.

De Vliegenzwam (424A.jpg) is zowel uit de Germaanse mythologie (Edda), waarbij de vruchtlichamen zouden ontstaan uit het op de grond gevallen schuim uit de mond van het briesende paard van Wodan, als uit de Griekse mythologie (ambrozijn of godenspijs) bekend.

Op de rol, die de Vliegenzwam verder in bijgeloof en in de ontwikkeling van wereldgodsdiensten als het Hindoeïsme (Rig Veda : Soma) en het christelijke geloof heeft gespeeld, wordt in een thematisch kader op de kaart van de Vliegenzwam (Amanita muscaria) uitgebreid ingegaan.

Afbeeldingen van de Vliegenzwam als de boom der kennis in het paradijs, zijn te vinden op een verbleekt Romaans fresco in een kapel bij het kasteel van Plaincourault (13e eeuw) in Frankrijk.

In de Taoïstische heelkunde nemen in levenselixers verwerkte planten en paddenstoelen, waaronder de door een Chinese keizer, als tegenhanger van de in buurlanden aanbeden Vliegenzwam (Soma), heilig verklaarde Gesteelde lakzwam (357A.jpg), een belangrijke plaats in.

Op de rol van Reishi of Ling Zhi in de Chinese geneeskunde en cultuur wordt in een thematisch kader op de kaart van de Gesteelde lakzwam (Ganoderma lucidum) nader ingegaan. Als ramshorens gestileerde Reishi- of Ling Zhi-motieven, die de Gesteelde lakzwam voorstellen, zijn aanwezig in reliëfs op gebouwen in de Verboden Stad in Beijing. Dergelijke motieven werden en worden ook nu nog in Chinese en Japanse beeldjes, schilderingen en tekeningen, zijden kleding, wandtapijten en Chinees porselein verwerkt.

In oude Indiaanse culturen werden tijdens religieuze rituelen Kaalkopjes (Psilocybe) en Vlekplaten (Panaeolus), teonanacatl of teyuinti en to-shka genoemd, als roes- en tripmiddel gebruikt om de goden te ontmoeten. Op de invloed, die psilocybine bevattende paddenstoelen op religie en cultuur hebben gehad, wordt in een thematisch kader op de kaart van het Puntig kaalkopje (Psilocybe semilanceata) nader ingegaan.

Afbeeldingen van hallucinogene paddenstoelen zijn van ver voor onze jaartelling bekend. Met sjamanisme geassocieerde paddenstoelenmotieven werden al in de paleolithische rotstekeningen in Franse en Spaanse grotten verwerkt. In Scandinavië en Siberië zijn petroglyfen en voorwerpen met soortgelijke afbeeldingen en motieven uit de bronstijd aangetroffen. In voormalig Joegoslavië werden neolithische, paddenstoelvormige beeldjes van groen rotskristal gevonden. In Mexico en Guatemala zijn stenen en aardewerken beelden en fresco's van het "godenvlees" of "de kleine bloemen der goden" uit de Azteken-, Maya- en Incacultuur te zien. In een Egyptisch koningsgraf uit 1450 voor Christus werden wandschilderingen met afbeeldingen van paddenstoelen aangetroffen.

Op de bronzen deuren van de in 1015 voltooide kathedraal van Hildesheim in Duitsland staan in het reliëf "Adam en Eva na de zondeval" twee op Puntige kaalkopjes (Psilocybe semilanceata) (701A.jpg) lijkende paddenstoelen als de boom met de verboden vruchten weergegeven. In plaats van een vijgenblad lijken Adam en Eva daarbij elk een geplukt hoedje van de paddenstoel voor hun schaamstreek te houden.