Startpagina | Zoeken | Soort identificeren | Taxonomische boom doorbladeren | Quiz | Over deze website | Geef uw mening
 
Wetenswaardigheden

Van de Knolhoningzwam (Armillaria lutea) (455.jpg) is een samenhangend mycelium bekend, dat zich in een bos in de staat Michigan in de Verenigde Staten bevindt, dat meer dan 100.000 kilo weegt, zich over 15 hectare uitstrekt en 1500 jaar oud is.

Recent blijkt de absolute kampioen en wereldrecordhouder echter zijn broer of zus de Sombere honingzwam (Armillaria ostoyae) (456.jpg) te zijn. In de staat Oregon, in hetzelfde land van de onbegrensde mogelijkheden, is deze 2400 jaar oude Honingzwam met zijn mycelium en rhizomorfen (37B.jpg), die zich over een oppervlakte van 880 hectare uitstrekken, inmiddels het oudste en grootste levende organisme ter wereld gebleken.

De oudst bekende heksenkring is alleen vanuit een vliegtuigje of luchtballon waar te nemen of op een luchtfoto weer te geven, zij is een kilometer in doorsnee en ongeveer 700 jaar oud. Beroemd zijn de 100 meter in diameter en 300 jaar oude, als olympische ringen onderling vergroeide "fairy rings" (523B.jpg) van de Weidekringzwam (Marasmius oreades) (523A.jpg), die op de heuvels rondom Stonehenge voorkomen.

Eén tot enkele centimeters lange soorten van het genus Pilobolus (2.jpg) zijn te vinden op mest van koeien, paarden, schapen, reeën, hazen en konijnen. Zij richten een door een zwart vlies omgeven sporenpakketje of sporangium, dat zich op de top van een flesvormig orgaan bevindt, met behulp van een lichtgevoelige lens naar het licht. Met een onder 7 atmosfeer druk staand straaltje vocht wordt het sporangium met een snelheid van 150 tot 600 kilometer per uur tot meer dan twee meter ver weggeschoten. De aan stengels en bladeren klevende sporenpakketjes komen met het voedsel via het maagdarmkanaal van het dier in zijn uitwerpselen terecht.

De nog geen centimeter grote Kogelwerper (Sphaerobolus stellatus) (388.jpg) schiet met behulp van een zich door inwendige drukverandering binnenstebuiten kerend schoteltje, een kleverig, zwart sporenballetje tot 4 meter hoog en tot 5 meter ver weg.

Paddenstoelen zijn tot een gigantische sporenproductie in staat. De gesteelde bekertjes van het tropische genus Cookeiana (1.jpg) produceren per cm2 kiemvlies ruim anderhalf miljoen sporen. In de buisjes van een volgroeide Zadelzwam (Polyporus squamosus) (346B.jpg) rijpen in acht dagen zoveel sporen van elk 12 micron lang, dat men er een afstand van bijna 6000 kilometer mee kan overbruggen, als men alle sporen achter elkaar zou leggen.

Tijdens regenbuien kan men de microscopisch kleine sporen zelfs in wolkjes uit de opening in de tepelhof van Aardsterren geblazen zien worden.

Bij plotselinge temperatuurschommelingen scheuren of klappen de toppen van de als een waterpistool werkende rijpe asci in het hymenium van Bekerzwammen en Schotel- en Bokaalkluifzwammen open en spuiten ook zij goed zichtbare wolkjes sporen omhoog. In tegenlicht kan men soms de wittige sporenwolken van de Reuzenzwam onder de hoeden vandaan zien stuiven.

Schimmelsporen kunnen zich via de hogere luchtlagen en de straalstroom over de hele aardbol verspreiden. Ze zijn bijna altijd overal aanwezig, het substraat en de weers- en milieuomstandigheden bepalen of ze kiemen. Zo kwam, na een winter met veel ijzel, de anders in het kustgebied groeiende Kwelderchampignon (Agaricus bernardii) (677.jpg) in de daarop volgende herfst massaal in door wegenzout zilt geworden bermen langs een snelweg op de Veluwe voor.

Om de van de basidiën weggeschoten sporen een vrije val vanuit de poriën of tussen de lamellen mogelijk te maken, moeten de lamellen of buisjes loodrecht op de aarde gericht staan (geotropie). Zelfs bij een met een tussenpoos herhaalde verandering van positie, bijvoorbeeld door het omvallen en later ook nog omrollen van een aangetaste boom(stam), zijn sommige meerjarige houtzwammen in staat om haaks op het oude of voorafgaande vruchtlichaam meermaals een nieuw vruchtlichaam met buisjeslagen te vormen (31.jpg) (338A.jpg).

Af en toe komen steriel gebleven Plaatjeszwammen voor, die met hun niet door rijpende sporen verkleurende lamellen (32.jpg) voor grote problemen bij de determinatie kunnen zorgen. Albino Zakjeszwammen, bij wie de (oranje) kleurstoffen in de parafysen ontbreken, als de Grote oranje bekerzwam (Aleuria aurantia) (105B.jpg), zijn zeer zeldzaam.

De Franjeporiezwam (Polyporus tuberaster) (352.jpg) vormt soms tot 15 kilo zware, in Italië als "pietra fungaia" bekend staande ondergrondse knollen of (pseudo)sclerotia. Minder grote "zwamstenen" werden in 1920 ook al in Nederland gevonden en komen nog steeds af en toe in Nederland voor. Zij werden vroeger wel verzameld om er, ingebed in vochtige aarde, in de kelder of de tuin gedurende enkele jaren de er op verschijnende eetbare jonge vruchtlichamen van te kunnen oogsten.

De Chinese atletes, die tijdens de Chinese nationale atletiekkampioenschappen in 1993 op de middenlange en lange afstanden negen wereldrecords verbeterden, claimden hun prestaties te danken te hebben aan de met geïnfecteerde poppen en al genuttigde vruchtlichamen van de in Azië voorkomende Rupsendoder Cordyceps sinensis, een wondermiddel dat (nog) niet op de dopinglijst voorkomt.