Startpagina | Zoeken | Soort identificeren | Taxonomische boom doorbladeren | Quiz | Over deze website | Geef uw mening
 
Abdomen

Het abdomen of achterlijf (Insect) bestaat oorspronkelijk uit 11 segmenten. Elk van deze segmenten heeft twee verharde platen: aan de rugzijde liggen de tergieten en aan de buikzijde de sternieten. Tergiet en sterniet zijn door een soepele en rekbare tussenhuid met elkaar verbonden. Bij eigenlijke insecten (klasse Insecta, onderklasse Pterygota) draagt het achterlijf over het algemeen geen gelede aanhangsels. Toch beschouwt men het gesegmenteerde paar cerci, dat bij veel groepen insecten nog vrijwel ongemodificeerd zichtbaar is, en de gepaarde onderdelen van het geslachtsapparaat als gemodificeerde poten. De cerci hebben zich in bepaalde taxa als ongesegmenteerde tangen ontwikkeld die bij de paring een rol spelen. Ook de legboor, onderdeel van het vrouwelijk geslachtsapparaat, wordt beschouwd als een van oorsprong gesegmenteerde (poot)structuur.

Veel soorten insectenlarven dragen wel allerlei structuren aan het achterlijf die meestal vrij goed kunnen worden afgeleid van gelede pootstructuren. Zo zijn de tracheekieuwen aan het abdomen van allerlei in het water levende insectenlarven voor een deel te reconstrueren als gelede aanhangsels, die aan looppoten doen herinneren. De 2 tot 7 paar zuignappen of pseudopoten aan het abdomen van rupsen en de larven van bladwespen, de zogenaamde bastaardrupsen, zijn op het eerste gezicht niet makkelijk af te leiden van gelede structuren, maar zijn dat van oorsprong wel.

Naast deze uitwendige organen bevinden zich in het achterlijf belangrijke inwendige organen, zoals het maag-darmstelsel, de nieren of buizen van Malpighi, het lange, buisvormige hart, de geslachtsorganen, tracheebuizen en -luchtzakken en het zenuwstelsel, dat bij insecten de vorm heeft van een touwladder. Een aantal van deze organen lopen vanaf de kop naar het achterlijf. Het zenuwstelsel bijvoorbeeld heeft in de kop boven en onder de slokdarm twee gecompliceerd gebouwde zenuwknopen of hersenganglia waar vandaan een touwladdervormige aftakking onder de slokdarm door de thorax naar het achterlijf loopt.

Een ander belangrijk orgaan is het tracheestelsel: een systeem van chitineuze buizen die de inwendige organen innerveren en zo van zuurstof voorzien. Dit ademhalingssysteem bevindt zich grotendeels in het achterlijf, maar ook nog in het borststuk. In het borststuk en vooral in het achterlijf zitten meestal in elk segment in de huid een paar afsluitbare gaatjes of stigmata waarin de ademlucht naar binnen kan diffunderen. De luchtzakken in het achterlijf kunnen net als bij gewervelde dieren fungeren als een soort longen. Ze worden door pompbewegingen van de spieren in het achterlijf samengedrukt waardoor de lucht kan ontsnappen, om daarna te ontspannen waardoor er weer verse lucht wordt aangezogen.